Gehandicapt in Freetown

Periode: 

12 oktober 2012

Plaats : 

Sierra Leone, Freetown

Gehandicapte man in rolstoel

De mensen in Sierra Leone zijn getekend door de oorlog. Ieder met hun eigen verhaal en eigen verminking, soms zichtbaar, soms onzichtbaar. Sinds 2002 zijn de hulptroepen hier zeer succesvol geweest. De rebellen zijn ontmanteld, de diamanthandel stop gezet en meneer Charles Taylor is opgepakt. Op dit moment ontvouwt het land zich in volle bloei. Mensen willen in vrede blijven leven en dat is dan ook overal de boodschap die we langs de kant van de weg zien. Wellicht dat de uitspraak die zojuist is voltrokken in Den Haag; levenslang voor meneer Taylor, daar een mooie bekroning op is.

Wat blijft zijn de vele mensen met geamputeerde ledenmaten. Armen en benen missen ook als gevolg van mijnen en slachtingen door de rebellen om zo de handtekening op de mens achter te laten!  En dat is alleen nog maar wat we fysiek van de buitenkant zien. Wanneer we een praatje maken met de mensen hoor je ook de binnenkant. En die is vaak pijnlijk! Families zijn ontwricht, mensen zijn gevlucht naar de buurlanden en weten bij terugkomst niet of hun vrouw, man en kinderen nog leven? Telefoonnummers bestaan niet meer en bij terugkomst in Sierra Leone kunnen ze elkaar niet meer vinden. Kindsoldaten hebben te kampen met psychische problemen en de gehandicapten hebben weer een geheel andere uitdaging! Zij worden uitgesloten van de maatschappij en kunnen geen baan vinden. Wanneer je familie hebt hoef je je in ieder geval geen zorgen te maken om voedsel. Ben je alleen overgebleven en gehandicapt dan ben je dagelijks aan het overleven. Groeperingen van gelijkgestemden ontstaan in de diverse compounds. Om te delen, elkaar te helpen en alsnog de warmte en steun van familie te voelen die ze niet meer hebben. Het raakt ons enorm om te zien hoe de mensen leven en overleven. Wij vonden het een mooi project voor Passion for All om de mensen te helpen in hun eerste levensbehoefte; eten!

Een Afrikaan kan je tien lekkere dingen voor zetten waardoor de maag goed gevuld is en dan nog zal ie het gevoel hebben dat hij niet gegeten heeft! Een dag zonder rijst is een dag zonder eten!  Mooi om dat na maanden fietsen door Afrika te leren. Vanuit ons Westerse denken zou er wellicht ander eten in het pakket komen, gestuurd op wat wij lekker vinden! Vandaar onze vraag; waar hebben ze behoefte aan en wat hebben ze nodig? We zien veel hulp organisaties die, met alle positieve inzet, de mensen hulp geven met wat zij goed vinden. Vaak wordt dit opgelegd en geven ze wat wij goed achten, maar is dat ook de behoefte van de mensen zelf? Het is mooi en waardevol om eerst naar de compound te gaan waar de mensen leven. We worden met open armen ontvangen en de mensen voelen zich gezien en gehoord door ons. Hoe vaak worden ze niet genegeerd op straat door mensen die voorbij lopen en niks geven. Wij maken tijd voor hun en zij voor ons. In de met golfplaten bedekte kerk krijgen we hun verhaal te horen.

Gehandicapt in Freetown

Deze mensen overleven in groepen en bundelen hun krachten om samen sterk te staan. Isin Taki is de leider van de community, hij krijgt veel respect en waardering van de mensen en wordt ondersteund door vier groepsleiders die allemaal weer zorg dragen voor hun eigen groep. De groepen bestaan uit; vrouwen met kinderen, kinderen vanaf dertien, mannen en de mensen die geen lichamelijke handicap hebben. Door de groepsleiders is er een betere controle op het bedelen, wijken worden verdeeld om elkaar niet in de weg te zitten en in tijden van nood wordt het geld verdeeld. Er bestaat een lijst waar de bedelinkomsten op worden vermeld. In geval van nood is duidelijk wie, hoeveel geld heeft! Bedelen op vrijdag levert het meeste op. Er zijn veel moslims in Sierra Leone en na een bezoek aan de moskee volgen ze graag de koran; delen en zorg dragen voor de minder bedeelden. Dat de gehandicapte mensen vrijdag graag naast de moskee zitten is dan ook niet verwonderlijk. Isin Taki vertelt ons dat wanneer je aan het einde van de dag 20.000 SL binnen hebt gehaald je vet in je handen klappen (als je die al hebt).  Dat is een goede dag! Omgerekend is dat 3,75 euro net genoeg om deze dag van rond te komen. Ziek zijn betekent een zeer grote kans op doodgaan. Medicijnen zijn er niet en de rekening voor de dokter of het ziekenhuis is vaak onbetaalbaar.

Het is een indrukwekkend verhaal! We verlaten met zijn allen de golfplaten kerk en lopen over de compound. Ondanks de armoede is er ook trots! We moeten echt even bij iedereen langs gaan en hun huis bekijken! Tijdens het gesprek hadden ze verteld dat ze er met 180 mensen wonen. Wij hebben wat argwaan, zoveel mensen kunnen hier toch niet wonen? Tijdens de rondleiding maakt onze argwaan plaats voor emoties. Het doet ons pijn in ons hart om de mensen zo te zien leven. Wat een armoede! Golf dakplaten bedekken een hokje van 1x1, binnen stinkt het door de optrekkende vochtigheid en de lekkage. Een vrouw probeert haar roestige rolstoel met lekke banden over de keien en stenen te duwen. Het ziet er zwaar uit en onderweg blijft haar voet haken achter een ijzeren hek. Gelukkig kan ze geen pijn meer voelen en trekt onhandig haar been erachter vandaan. Een persoon met verlamde benen en duidelijk geen geld voor een rolstoel beweegt zich voort met blokjes onder zijn handen. De sterk ontwikkelde spieren in zijn bovenarmen tekenen schril af tegen zijn smalle bungelende benen. Kinderen liggen omringd door vliegen op een houten vloer en op de deur van de leider staat met grote letters; chairman! De gedachten over het aantal bewoners komt weer naar boven. Nee, hier wonen zeker geen 180 mensen! Wij maken een inschatting van 85. In een land waar de corruptie nog steeds zege viert kan je het de mensen niet kwalijk nemen. Daarnaast zorgt overleven voor geheel andere regels! Kans maken om meer te krijgen, best slim om het aantal bewoners te verdubbelen!  Zouden wij in hun situatie niet hetzelfde gedaan hebben?

Wanneer we de compound verlaten zijn we er stil van. De eerste tien minuten zeggen we niks, ieder in zijn eigen wereld om het verhaal en leefomstandigheden van deze mensen een plek te geven. Ongeloof, verdriet, onmacht het komt allemaal voorbij. We hebben bij het weg gaan niets beloofd, dat was niet de insteek. Wel maken we een afspraak om na vier dagen terug te komen, dat we wat gaan doen is zeker! Deze mensen hebben zoveel nodig; huisvesting, nieuwe rolstoelen, betere leefomgeving, medicijnen, geld en vooral zeer langdurige hulp om hun situatie te verbeteren. Wij zijn ervan overtuigd dat ze allemaal hun eigen kwaliteiten hebben die ze kunnen inzetten om te werken. Echter vraagt dat tijd en begeleiding en wij zijn nog maar een week in Freetown. Dus terug naar de basis en terug naar de eerste levensbehoefte; eten!

Armoede in de gehandicapten compound

Met veel plezier maken we thuis een lijst en gaan we enthousiast inkopen doen; 200 kg rijst, 25 kg uien, 8 kilo tomatenpuree, 80 bouillonblokjes en 9 kilo zout.

Vier dagen later kunnen we alle spullen ophalen, regelen een busje en gaan erheen. We worden enthousiast ontvangen in de golfplaten kerk waar voorin een slinger hangt. De mensen rijden, strompelen en kruipen letterlijk naar binnen. We schudden handen en zorgen ervoor dat we niemand overslaan! Het verdraaien van het aantal mensen die in de compound leven heeft ons geleerd om na het eerste gesprek verder te praten! Vrouwen, kinderen, mannen we laten iedereen aan het woord en proberen zo zuiver mogelijk te luisteren. De vrouwen geven ons, zonder de mannen erbij, betrouwbare aanvullingen. Er zijn veel relaties in de compound ontstaan, louter gebaseerd op de sexuele behoefte van de mannen. Dat maakt dat de verdeling van vier groepen voor ons enigszins ‘bijzonder te noemen is’. Het verklaart ook de houding van de mannen.  Wanneer we het eten niet in gelijke porties verdelen wordt het deel van de vrouwen verkocht in ruil voor sigaretten en drank! Het schokt ons dat de mensen elkaar in de basisbehoefte aanvechten, daar waar de mensen elkaar zo hard nodig hebben en toch niet op elkaar kunnen vertrouwen. Het enige wat wij kunnen doen is zuiver luisteren, terug gaan naar onze kern en van daaruit geven. Dat slaat de brug tussen ieder mens, zwart of wit!

We vragen de vier teamleiders naar voren en geven ieder hun aandeel van het gekochte eten. De 20 liter jerrycan met olie wordt evenredig verdeeld in bakken en de rest hadden we thuis al verdeeld. We kijken naar de vrouwen, geven ze een knipoog en vragen of het zo goed is? Duimen gaan omhoog, iedereen is blij en er volgt een oorverdovend applaus. Ze gaan voor ons zingen wat overgaat in een prachtig gebed. We voelen ons wat bezwaard en het raakt ons ook, wij moeten moeite doen om onze tranen te bedwingen. Het is zo dankbaar om dit te doen!

De week dat we nog in Freetown zijn zien we vele bekende ‘rolstoel’ gezichten! Ze zijn blij en voor de komende periode verzekerd van een gevulde maag. Wellicht kunnen ze dan wat sparen voor de slechte tijden die ongetwijfeld weer gaan komen.